Even kijken of ik het nog kan. Schrijven bedoel ik, want omdat je dommer schijnt te worden van het gebruik van AI, weet ik niet of ik dat nog wel kan. Misschien bén ik wel dom geworden, of gewoon dommer dan ik was. Wordt dit stukje dan AI-slop, als AI met me meeschrijft? Dit schrijf ik echt zelf, maar ik maak regelmatig ook gebruik van AI om wat schrijfwerk te produceren. Mijn AI, Claude, weet hoe ik schrijf, en soms vraag ik of hij op basis van mijn input even een kaderstukje wil schrijven. Dat wil Claude natuurlijk, daar betaal ik hem voor, en als Claude dat heeft geschreven, lees ik het door, haal er rare dingen uit en gebruik het in mijn teksten. Mag ik dat stuk aan de Volkskrant leveren? Nee, want ik lees in een uitgebreid stuk van Wilma de Rek dat er een ‘zerotolerancebeleid is bij de Volkskrant’ als het om door AI geschreven teksten gaat. Is het mijn stukje als er iets instaat wat Claude heeft geschreven? Ik vind van wel, want het is tot stand gekomen met mijn input, het is in mijn stijl geschreven en het is daarna aangepast door mij. Wanneer is een stuk niet meer door mij geschreven? Eén zin door AI? Eén herschreven alinea door AI?
AI kan alleen maar napapagaaiën
Wat de Volkskrant betreft, deugt deze manier van werken niet. Met AI mag je niet schrijven; je kunt het hoogstens gebruiken voor eindredactie en research. Een mening die steeds steviger postvat: AI deugt eigenlijk gewoon niet, het is iets ‘fouts’. Er zijn heel wat redenen die worden aangevoerd om die bewering te staven. AI is bijvoorbeeld gebaseerd op jatwerk van andermans teksten en ideeën. De AI-bedrijven hebben het hele internet afgegraasd naar teksten, kochten een oneindig aantal boeken, die werden ‘gelezen’ en daarna vernietigd. Voor AI zijn enorme datacenters nodig, die elektriciteit slurpen en voor hun koelingen zeeën van water gebruiken. En wat kan die AI nu helemaal? AI kan alleen maar napapagaaiën. Hoe kan die AI nu één originele gedachte hebben? En je wordt er dom van. Je leert niet schrijven en redeneren, je schrijfvermogens gaan achteruit. Prima argumenten tegen AI, toch gebruik ik het graag.
Hoe schreef ik ‘vroeger’ over technische onderwerpen? Voor een deel probeerde ik zelf applicaties uit op mijn Mac. Ik leerde wat je kon doen door dingen te proberen en als ik er niet uitkwam, dan zocht ik op internet of iemand anders al tegen dat probleem aangelopen was en het had opgelost. Dan ‘jatte’ ik die oplossing en schreef er een stukje over, veelal met de bronvermelding. Zo schreef ik ooit op mijn blog over het ontstoppen van de nozzles van mijn Epson P600. De oplossing die ik had gevonden, was bedacht door Jose Rodriguez, een printertechnicus, die in een filmpje heel droog vertelt wat je moet doen als je printkop verstopt is. Ik beschreef mijn eigen pogingen, vertelde over mijn zoektocht en linkte naar zijn YouTube-filmpje en klaar was mijn stukje.
Nu stel je zo’n vraag bijvoorbeeld aan Perplexity en die komt dan met een prima antwoord. En verdomd! Er wordt zelfs naar mijn blog verwezen. Niet dat het nog nodig is om naar mijn blog te gaan, want alle info staat al op het scherm, maar, om mijn punt te maken: AI zoekt ook naar bronnen, of heeft de info al in de LLM, Large Language Model, staan en gebruikt die bronnen om mij uit te leggen hoe ik het probleem oplos. Zoals ik deed toen ik het aan het uitzoeken was.
Kennis uit de tweede hand
De ‘kennis’ die Perplexity heeft, heeft ie niet van zichzelf. Ik zocht info bij mensen die er verstand van hadden en probeerde de oplossingen zelf ook uit. Ik kreeg daardoor praktische kennis die een LLM nooit kan hebben. Die heeft alles uit de tweede hand. En inmiddels gestolen van mijn blog. Ik dwaal af. Hoe zou ik nu zo’n stukje schrijven? Ik zoek bij Gemini of Claude naar een oplossing voor een probleem. Voor mijn boek Loskomen van Big Tech zocht ik bijvoorbeeld uit hoe ik op mijn Synology NAS de Google Foto’s-vervanger Immich aan de praat kon krijgen. Toen ik daarmee begon, had ik geen verstand van Docker, Docker Compose, YAMLs enzovoort. Die kennis had ik nodig om het aan de praat te krijgen en die kreeg ik via Claude. Ik stelde een vraag, kreeg een antwoord, probeerde iets uit en zo ging dat een week door, totdat ik het eindelijk werkend had.
Daarna wilde ik daarover een stuk schrijven voor het boek over Loskomen van Big Tech, hoe ik Immich werkend kreeg. Wist ik na die week nog alle stappen? Ik niet, maar Claude natuurlijk wel. Ik gaf Claude de instructie om de belangrijke stappen op een rijtje te zetten. Vervolgens maakte ik de opzet voor het stuk, wat ik er precies in wilde hebben en vroeg Claude om bepaalde technische onderdelen voor me uit te schrijven. De onderdelen over de problemen waar ik tegenaan liep, de mislukte installaties, de praktische uitvoering, die schreef ik zelf. Daarna had ik een ruwe versie van het artikel dat ik ging bewerken. Claude deed nog een keer eindredactie, gaf nog wat suggesties over aanpassingen en klaar was het verhaal. Wat is hier mis met deze werkwijze?
Ja, AI heeft stukken geschreven in mijn stijl, die ik Claude heb geleerd. Claude ‘praat mij na’. Dan nog staan er vaak woorden of zinnen in die ik zelf nooit zo zou hebben geschreven. Geen probleem, die kan ik herschrijven. Is dat hoofdstuk over het werkend krijgen van Immich nu door mij geschreven? Kan ik claimen dat het van mij is? Ik vind van wel. De Volkskrant kan voor een deel meegaan met mijn werkwijze, maar haakt af als ik Claude wat stukjes laat maken. Als AI als schrijver is gebruikt, dan is het voor de Volkskrant niet meer publiceerbaar.
Niet dommer geworden
Ben ik door AI dommer geworden met mijn schrijfwerk? Ik denk van niet. Ik heb via Claude uitgezocht hoe Docker in elkaar steekt, hoe ik mijn Synology NAS zo kan inrichten dat hij me vrijer kan maken van Big Tech. Ook van de gesprekken, waarin Claude kritisch naar mijn stukken kijkt, leer ik. Voor een freelancer die in zijn eentje achter de computer zit, zonder redactie, is dat heel waardevol. AI is voor mij een sparringpartner, redacteur en eindredacteur tegelijk. Iemand die meedenkt over de opbouw van een verhaal en soms een alinea net even anders formuleert dan ik zelf had gedaan. Voor mij werkt AI zoals het nu is heel goed en ik heb zelfs het idee dat ik er beter door ben gaan schrijven en productiever ben geworden.
Natuurlijk zie ik ook wel dat AI allerlei aspecten heeft die niet deugen. AI-slop, misbruik van materiaal waar copyrights op zitten, de impact op het milieu, de enorme datacenters. Als (tech)journalist wil ik niet om het gebruiken van AI heen, wat niet wegneemt dat ik er ook kritisch naar kan kijken.
AI-gedreven effectiviteit
Hoe gebruik je AI niet als vervanging van je denkwerk, maar als hulpmiddel om gerichter te groeien, betere keuzes te maken en effectiever te werken? In AI-gedreven effectiviteit laat Frits Gubbels zien hoe je kunstmatige intelligentie inzet als praktisch gereedschap voor persoonlijke ontwikkeling en dagelijkse effectiviteit.
Je maakt eerst kennis met de basis van goed prompten: van meta-prompting en interactieve technieken tot tone of voice, formats en ethiek. Daarna ga je aan de slag met een reeks bekende modellen en hulpmiddelen die je met AI direct toepasbaar maakt. Denk aan de Eisenhower-matrix, het Johari-venster, SMART, SWOT en andere modellen die je helpen reflecteren, plannen, communiceren en ontwikkelen.
Dit boek is geschreven voor professionals die bewust willen werken aan hun groei, zowel zakelijk als privé. Je krijgt niet alleen uitleg, maar ook concrete prompts, praktische voorbeelden en tips om steeds vaardiger te worden in prompting. Zo werk je stap voor stap aan scherpere inzichten, betere vragen en bruikbare resultaten. Effectief werken met AI dus!
