AI komt je organisatie sneller binnen dan het beleid, via klanten, leveranciers en je eigen mensen. Verandering stokt zelden bij de technologie, maar in de overgangen: tussen wat er buiten en op de werkvloer gebeurt, wat de directie besluit en wat er in het dagelijkse werk terechtkomt. Die plek vind je door één ontwikkeling te kiezen en die samen door de hele organisatie te volgen. In mijn boek Relevant blijven noem ik dat het organisatiebioritme.cties uit zijn boek Relevant blijven ontdek je hoe signalen, kennis en ervaringen kunnen doorwerken in de hele organisatie.
De Lemniscaat met de negen vitale functies. Uit: Relevant blijven, Edwin Martherus (Van Duuren Media, 2026).
Een medewerker opent een AI-tool op zijn eigen laptop. Een analyse waar hij vroeger een halve middag voor nodig had, is in twintig minuten klaar. Een week later werkt bijna het hele team zo. Een paar verdiepingen hoger bespreekt een werkgroep nog welke toepassingen zijn toegestaan. Beide werkelijkheden bestaan naast elkaar. De vraag is of ze elkaar ooit tegenkomen.
AI komt je organisatie binnen via klanten, leveranciers en je eigen mensen. Meestal sneller dan het beleid. Dat vind ik geen probleem. Het probleem ontstaat als wat daar gezien wordt, nergens landt.
Waarom veranderingen binnen organisaties blijven steken
Dat patroon ken ik al veel langer dan AI. Een warmte- en koudebedrijf liet ooit de zakelijke markt onderzoeken. Het advies was helder: richt je op zorg, onderwijs en hotels. Het rapport werd goed ontvangen. Daarna gebeurde er niets. Kiezen betekende nieuwe netwerken opbouwen en zekerheden loslaten. Niemand sprak dat uit. De keuze werd gewoon niet gemaakt.
Het signaal was er. Het kwam alleen nooit aan.
Het organisatiebioritme: negen vitale functies
Het organisatiebioritme lees je met de Lemniscaat: een bril met negen vitale functies die met elkaar verbonden zijn. Dat zijn Verbind, Verander, Vorm, Voorzie, Verricht, Verifieer, Verbeter, Vernieuw en Vitaliseer. Wat telt, is wat er tussen die functies stroomt. Daar stokt het meestal.
Waarom AI vastloopt tussen strategie en uitvoering
Neem een technische dienstverlener. Klanten vragen of AI storingen aan hun installaties kan voorspellen. Monteurs proberen intussen een assistent uit die oude onderhoudsrapporten doorzoekt. Dat is Verbind: de buitenwereld komt binnen.
De eerste plek waar het kan stokken, komt direct daarna. Bereiken die klantvragen en de ervaringen van monteurs de mensen die de koers bepalen? Zo niet, dan praat de directie over een AI-strategie zonder te weten wat er buiten en op de werkvloer al gebeurt. Dat is de overgang naar Verander.
Stel dat de directie kiest voor voorspellend onderhoud. Dan volgt de tweede plek: Vorm. Wie beoordeelt een waarschuwing van het systeem? Wie mag besluiten dat een monteur op pad gaat? Zolang niemand dat weet, blijft de strategie een voornemen op papier.
Vorm reikt verder dan de eigen organisatie. In de warmte- en koudewereld zie ik dat veel werk bij installateurs ligt die niet op de loonlijst staan. Zij bepalen wel of de belofte aan de klant wordt waargemaakt. Ze moeten dus leren werken met de nieuwe techniek. Een eigen bedrijfsschool oprichten is dan een inrichtingskeuze. Hetzelfde geldt voor de vraag hoe je goede installateurs aan je organisatie bindt en boeit.
Daarna moet het werk het ook kunnen dragen. Monteurs hebben betrouwbare gegevens nodig en een opleiding om ermee te werken. Dat is Voorzie. In het dagelijkse werk, bij Verricht, blijkt of het helpt. Klopte de waarschuwing? Werd de klant geholpen? Dat toetsen is Verifieer. Verbeter zorgt dat die ervaring terugkomt in de volgende voorspelling. Gebeurt dat niet, dan verzamel je steeds meer data zonder beter te worden.
Soms blijkt onderweg dat beter onderhoud niet genoeg is. Misschien wil de klant vooral een installatie die het altijd doet. Dan wordt het Vernieuw. En dan komt de vraag die bij Vitaliseer hoort: past dit bij wie we zijn, en kunnen we die belofte waarmaken? Het antwoord bepaalt waar je bij Verbind opnieuw naar buiten kijkt. Zo begint de beweging opnieuw.
Hoe ontdek je waar verandering stokt?
Kijk naar gedrag. Durven monteurs een AI-advies tegen te spreken? Worden besluiten genomen of steeds doorgeschoven? Zoeken afdelingen elkaar op? Zulke vitale signalen zie je lang voordat het in de cijfers staat.
AI kan die stroom versterken. Een verkeerde conclusie verspreidt zich alleen ook sneller. Daarom blijven mensen nodig die uitkomsten toetsen en afwegingen maken.
Mijn advies is eenvoudig. Kies één ontwikkeling. Volg haar samen door de organisatie, van de eerste klantvraag tot het werk van morgen. Kijk waar ze blijft hangen. Daar begint het werk.
Dat geldt voor AI. Het geldt net zo goed voor netcongestie, de arbeidsmarkt of nieuwe regelgeving. In Relevant blijven laat ik met verhalen uit mijn praktijk zien hoe je zo leert kijken.
Welke kans blijft bij jullie onderweg steken?
Alles lijkt op orde binnen je organisatie, maar toch blijven besluiten liggen, leveren verbeteringen weinig op of komen bekende problemen steeds terug. In Relevant blijven – Het bioritme van levensvatbare organisaties beschrijft Edwin Martherus negen vitale functies die samen bepalen hoe goed een organisatie kan blijven functioneren en zich kan aanpassen. Juist in de samenwerking tussen deze functies kan het ongemerkt gaan haperen.
Om zichtbaar te maken waar die samenwerking stokt, ontwikkelde Martherus de Lemniscaat. Met deze onderzoeksbril breng je in kaart of belangrijke informatie de juiste mensen bereikt, besluiten daadwerkelijk worden uitgevoerd en ervaringen uit de praktijk tot aanpassingen leiden. Het boek is bedoeld voor bestuurders, managers en teams en geeft je in één leesdag een heldere manier om te herkennen waar binnen je organisatie aandacht nodig is.
Edwin Martherus adviseert directies en managementteams bij het sturen en beheersen van hun organisatie. Hij bouwde zijn ervaring op bij Defensie, Aon, Arthur Andersen, Deloitte en KPMG, werkt in de energietransitie en is lid van normcommissies bij NEN. Hij is auteur van ‘Relevant blijven, het bioritme van levensvatbare organisaties‘.
Ontdek meer van Blog van Van Duuren Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
